پس آن‌چه را موافق با كتاب خداست ، برگيريد و آن‌چه را مخالف كتاب خداست ، وانهيد . » « 1 » اين حديث بدين معناست كه هر كس قرآن را بشناسد ، صحت و سقم همهء امور را باز خواهد شناخت و به آسانى و سهولت و با بصيرت و نورى كه خداوند به او ارزانى داشته است ، مىتواند حق را از باطل جدا سازد . [ م / 26 ] امام صادق عليه السلام فرمود : « حديثى كه به نام ما به شما برسد و كتاب خدا آن را تصديق نكند ، باطل است . » « 2 » [ م / 27 ] نيز حضرت فرمود : « تنها سخنى را به نام ما بپذيريد كه موافق با كتاب خدا و سنت پيامبرش صلى الله عليه و آله و سلم باشد . » « 3 » صريح‌تر از همهء روايات ، روايتى است كه : [ م / 28 ] حسن بن جهم ، مردى ثقه و مورد اعتماد ، از عبد صالح امام موسى بن جعفر كاظم عليه السلام نقل كرده است كه حضرت فرمود : « هرگاه دو حديث مختلف به تو رسيد ، آنها را با كتاب خدا و احاديث ما بسنج ؛ اگر شبيه آنها بود ، حق است ؛ و گرنه باطل مىباشد . » « 4 » مقصود حضرت از مشابهت ، سنخيت و سازگارى و هماهنگى است و اين ، منحصر به موافقت لفظى نيست ، بلكه معيار ، موافقت با روح و مفهوم كلى سخن است ؛ چنان كه دانستى . بنابراين منظور از موافقت ، موافقت ذاتى بين مضمون حديث و اصول اسلامى برآمده از كتاب و سنت است . به همين جهت است كه روايات جبر و تفويض را مردود مىدانيم ؛ چرا كه با قاعدهء « امر بين امرين » كه از كتاب و سنت استفاده مىشود ، مخالفت دارد .

--> ( 1 ) . الجامع ، ج 1 ، ص 311 و 312 ( به نقل از كافى ، ج 1 ، ص 69 و امالى صدوق ، ص 449 ) . ( 2 ) . الجامع ، ج 1 ، ص 313 ؛ عياشى ، ج 1 ص 20 . ( 3 ) . الجامع ، ج 1 ، ص 3014 ؛ عياشى ، ج 1 ، ص 20 . ( 4 ) . الجامع ، ج 1 ، ص 314 .